เสด็จประพาสต้น ของ ร.5

การเสด็จประพาสต้น ของ ‘พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5’ นั้น ในครั้งแรก ทรงเสด็จพระราชดำเนินโดยทางชลมารค เมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2447 ออกจากพระราชวังบางปะอินมาตามแม่น้ำเจ้าพระยาถึงเกาะเกร็ด จ.นนทบุรี แล้วเสด็จประพาสวัดปรมัยยิกาวาส และสวนกระท้อนของ ‘นายบุตร’ ที่แม่น้ำอ้อม ก่อนจะเสด็จต่อไปยังวัดเขมาภิรตาราม จ.นนทบุรี โดยทรงประทับแรมที่หน้าวัด

จากนั้นในวันที่ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2447 ล้นเกล้าฯ ได้เสด็จเข้าคลองบางกอกใหญ่ คลองภาษีเจริญ แล้วประทับแรมหน้าวัดหนองแขม จังหวัดธนบุรี จวบจนวันที่ 16 กรกฎาคม จึงเสด็จเข้าคลองดำเนินสะดวก หลักหก ประทับแรมที่วัดโชติทายการาม อ.ดำเนินสะดวก จ.ราชบุรี โดยทรงเรือเล็กประพาสทุ่ง และทรงแวะ ‘บ้านยายผึ้งและเจ๊กฮวด’

รุ่งขึ้นในวันที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2447 จึงเสด็จออกสู่แม่น้ำแม่กลอง ถึงเมืองราชบุรี ประทับพักที่หน้าบ้านเทศา แล้วเสด็จฯ โดยรถไฟผ่านบ้านปากท่อ ถึงเมืองเพชรบุรี เสวยพระกระยาหารค่ำแล้วเสด็จกลับเมืองราชบุรีโดยทางรถไฟ

เนื่องจากทรงมีพระราชประสงค์ใคร่ทราบว่า ราษฎรโดยสารรถไฟกันอย่างไร จึงทดลองเสด็จพระราชดำเนินโดยรถไฟไปโพธาราม ปะปนกับราษฎร ซึ่งใน จดหมายเหตุการเสด็จประพาสต้น ของรัชกาลที่ 5 ร.ศ.123 (พ.ศ. 2447) โดย ‘สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ’ เล่าไว้ว่า

“…เจ้าพนักงานรถไฟก็เหลือดี มีอัธยาศัย รู้พระราชประสงค์ ที่แท้แกรู้ แต่แกล้งทำเฉย ทำไม่ให้ผิดกันอย่างไร ต่อผู้ใดสังเกตจริงๆ จึงจะพอเห็นได้ว่า หน้าแกออกจะซีดๆ และเมื่อไปเรียกติเก็ตพระเจ้าอยู่หัว มือไม้แกสั่นผิดปรกติ”

ที่มา: เว็บไซต์ บ้านสวนสมุทรสงคราม / สำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร

รวบรวมมาจากการเสด็จประพาสต้นในครั้งต่างๆ เพื่อให้เห็นบรรยากาศระหว่างการเสด็จฯ (โดยมากเป็นภาพการเสด็จประพาสต้นครั้งที่ 2)